อินเดีย เป็นประเทศเดียวที่อยู่ทั้งใน กลุ่มพันธมิตรตะวันตก (Western Alliances) และ กลุ่มความร่วมมือฝั่งยูเรเซีย (Eurasian & Non-Western)

มกราคม 2026 :

การที่ประเทศต่างๆ มาร่วมกันเพื่อป้องกันตัวเองมีลักษณะที่เด่นชัด 2 ลักษณะ คือ

1. พันธมิตรทางการทหาร (Military Alliance) เป็นระดับที่ "เข้มข้นที่สุด" เป็นข้อตกลงที่เป็นทางการและมีกฎหมายระหว่างประเทศรองรับ โดยรวมตัวกันของรัฐตั้งแต่ 2 รัฐขึ้นไป โดยมีสัญญาว่าจะ "ช่วยเหลือกันทางการทหาร" หากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งถูกโจมตี หัวใจสำคัญ คือ Mutual Defense (การป้องกันร่วมกัน) มีกฎเหล็กว่า "การโจมตีสมาชิกคนหนึ่ง เท่ากับการโจมตีสมาชิกทุกคน" (เช่น Article 5 ของ NATO) ลักษณะเด่นอีกประการหนึ่งคือ มีการซ้อมรบร่วมกัน มีการวางโครงสร้างบังคับบัญชาทหารชุดเดียวกัน และมีการแบ่งปันฐานทัพหรืออาวุธยุทโธปกรณ์
2. ความร่วมมือด้านความมั่นคง (Security Partnership/Cooperation) ระดับนี้จะมี “ความยืดหยุ่นกว่า” และไม่จำเป็นต้องมีข้อตกลงว่าจะไปรบแทนกันเสมอไป เป็นกลุ่มประเทศที่หันหน้าเข้าหากันเพื่อแก้ปัญหาที่กระทบต่อความสงบสุข เช่น การก่อการร้าย, อาชญากรรมไซเบอร์, หรือการคุ้มครองเส้นทางเดินเรือ หัวใจสำคัญคือ Strategic Interest (ผลประโยชน์เชิงกลยุทธ์) เน้นการแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวกรอง การฝึกอบรมทหาร หรือการช่วยเหลือด้านเทคโนโลยี (เช่น กลุ่ม Quad หรือ AUKUS) ลักษณะเด่นมักเป็นการ "คุยกัน" เพื่อคานอำนาจฝ่ายตรงข้าม ไม่ได้มีพันธะผูกพันทางกฎหมายว่าจะต้องส่งกองทัพไปช่วยรบเต็มรูปแบบ

"กลุ่มความมั่นคงและพันธมิตรทางการทหาร" มี 2 กลุ่มชัดเจน คือ

1. กลุ่มพันธมิตรตะวันตก (Western Alliances) เป็นกลุ่มที่เน้นการป้องกันร่วมกันและการคานอำนาจในซีกโลกเหนือและมหาสมุทรแปซิฟิก ได้แก่

NATO (องค์การสนธิสัญญาแอตแลนติกเหนือ): เป็นกลุ่มทหารที่ใหญ่ที่สุดในโลก มีสมาชิก 32 ประเทศ คือ ยุโรป: สหราชอาณาจักร, ฝรั่งเศส, เยอรมนี, อิตาลี, สเปน, โปแลนด์, เนเธอร์แลนด์, เบลเยียม, นอร์เวย์, ฟินแลนด์, สวีเดน, เดนมาร์ก, ไอซ์แลนด์, โปรตุเกส, กรีซ, ตุรกี, ลักเซมเบิร์ก, ฮังการี, สาธารณรัฐเช็ก, สโลวาเกีย, สโลวีเนีย, ลิทัวเนีย, ลัตเวีย, เอสโตเนีย, โรมาเนีย, บัลแกเรีย, แอลเบเนีย, โครเอเชีย, มอนเตเนโกร, นอร์ทมาซิโดเนีย อเมริกาเหนือ: สหรัฐอเมริกา, แคนาดา

AUKUS: ความร่วมมือด้านความมั่นคงไตรภาคีเพื่อเทคโนโลยีทางทหาร (เช่น เรือดำน้ำนิวเคลียร์) สมาชิกประกอบด้วย: Australia (ออสเตรเลีย) United Kingdom (สหราชอาณาจักร) United States (สหรัฐอเมริกา)

Quad (Quadrilateral Security Dialogue): เน้นความมั่นคงในภูมิภาคอินโด-แปซิฟิก) สมาชิกประกอบด้วย: สหรัฐอเมริกา, ญี่ปุ่น, อินเดีย, ออสเตรเลีย

2. กลุ่มความร่วมมือฝั่งยูเรเซีย (Eurasian & Non-Western) เป็นกลุ่มที่นำโดยรัสเซียและจีน เพื่อถ่วงดุลอำนาจกับกลุ่มตะวันตก ได้แก่

CSTO (องค์การสนธิสัญญาความมั่นคงร่วมกัน): พันธมิตรทางทหารของกลุ่มประเทศอดีตสหภาพโซเวียต) สมาชิกประกอบด้วย: รัสเซีย, เบลารุส, คาซัคสถาน, คีร์กีซสถาน, ทาจิกิสถาน (ส่วน อาร์มีเนีย ได้ประกาศระงับการเข้าร่วมในทางปฏิบัติในช่วงปีที่ผ่านมา)

SCO (องค์การความร่วมมือเซี่ยงไฮ้): เน้นความมั่นคงในเอเชียกลางและการต่อต้านการก่อการร้าย) สมาชิกประกอบด้วย: จีน, รัสเซีย, อินเดีย, ปากีสถาน, คาซัคสถาน, คีร์กีซสถาน, ทาจิกิสถาน, อุซเบกิสถาน, อิหร่าน และ เบลารุส (สมาชิกใหม่ล่าสุด)

ข้อสังเกตุ

อินเดีย เป็นประเทศเดียวที่อยู่ทั้งใน กลุ่มพันธมิตรตะวันตก (Western Alliances) และ กลุ่มความร่วมมือฝั่งยูเรเซีย (Eurasian & Non-Western)